Người phụ nữ ‘truyền lửa’ cho nghệ thuật đánh trống

Rate this post

Đam mê bất tận

Một buổi tối cuối tuần, chúng tôi hẹn gặp nghệ nhân Minh Tâm tại Nhà văn hóa phường Nghĩa Đô, nơi chị đang dạy trống cho câu lạc bộ trống phường. Dù rất nhiệt tình nhưng vì tương đối bận rộn, đi đâu cũng được mời dạy và tham gia nhiều chương trình khác nên tranh thủ thời gian tập luyện để giao lưu cùng khách mời. Cô cũng muốn cho khách được tận mắt chứng kiến ​​sự dạy dỗ, niềm vui và sự hào hứng của các thành viên CLB đối với nghệ thuật đánh trống.

Trong khi chờ các thành viên đến, cô đã chuẩn bị địa điểm tập luyện, ánh sáng, đạo cụ để buổi tập diễn ra hiệu quả. Vừa làm bà vừa tiếp khách bằng giọng nói tươi vui, chất giọng hiếm có của người phụ nữ trạc tuổi. Đó cũng là giọng hát được trời phú cho nên mỗi khi biểu diễn các nhóm trống lớn trong không gian rộng lớn, giọng hát đó lại vang lên tạo nên không khí rộn ràng, tưng bừng cho buổi văn nghệ.

“Nghệ thuật đánh trống như một cái duyên đến với tôi rất tự nhiên. Dù sau này có nhiều ngã rẽ trong công việc nhưng cuối cùng tôi vẫn quay lại với loại hình này ”, nghệ nhân Nguyễn Thị Minh Tâm cho biết.

Nghệ sĩ Nguyễn Thị Minh Tâm cho biết, bố mẹ, anh chị em của chị đều là nhạc công của đoàn múa rối nước và chèo quê Nguyên Xá, huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình. Vì vậy, cô thường được theo dõi để xem mọi người chơi trống, đàn nguyệt, nhảy múa và ca hát. Những nhịp trống ngấm dần vào cô bé Minh Tâm lúc nào không hay. Khi các nhạc công nghỉ ngơi, Minh Tâm thường tranh thủ cầm dùi trống nghịch ngợm. Ngày ngày, tiếng trống của Minh Tâm tròn và nhịp nhàng hơn, khiến ngay cả người lớn cũng phải ngạc nhiên. Không chỉ là bộ gõ đơn thuần mà trống của đoàn múa rối nước có đủ kỹ năng nên có nhiều cách đánh trống, từ trống hội, trống rước, trống lân… Với cả trống chèo nữa. , bé Minh Tâm lắng nghe và ghi nhớ. nhịp điệu, từng kiểu gõ rồi học. Lớn lên một chút, Minh Tâm được về Nam Định xem đánh trống trong các buổi lễ cúng Mẫu, đi nhiều nơi xem người ta biểu diễn trống hội.

Bước ngoặt cuộc đời nghệ sĩ Nguyễn Thị Minh Tâm khi đến tuổi trưởng thành, chị được nhận vào Đoàn Chèo Trung ương 2 nhờ khả năng diễn xuất tốt. Với tính cách vui vẻ, hài hước, cô chỉ đảm nhận những vai hề, không được giao những vai khác. Sau một thời gian, cô chuyển sang sự nghiệp thể thao. Tuy nhiên, tình yêu với trống và những điệu múa cổ vẫn âm ỉ trong cô, cô luôn muốn quay trở lại và gắn bó với tiếng trống.

Hòa bình lập lại, Nhà nước trùng tu đình làng, sau đó các đồ tế tự ở các đền dần được lập lại. Nhà gần đình, chùa nên cô Minh Tâm dành nhiều thời gian dạy mọi người cách thực hành các nghi lễ, điệu múa cổ, trống hội. Cô tích cực đi các nơi xem múa trống cổ, rồi quay lại ghi nhớ, ghi chép lại để truyền dạy cho mọi người. Với niềm đam mê trống và các điệu múa cổ, cô đã thể hiện thành thạo nhiều làn điệu. Đến nay, cô đã thành thạo hơn 40 bài trống, mỗi bài dài khoảng 7 – 8 phút. Với điệu múa cổ, cô thuộc lòng hầu hết các điệu múa phục vụ nghi lễ, hầu đồng trong các dịp lễ hội, hội hè.

Nghệ nhân Minh Tâm cho biết, để thành thạo một bộ môn nghệ thuật nào đó thì phải tìm thầy dạy, nhưng chị chưa từng qua trường lớp nào mà hoàn toàn tự học. Mỗi khi nghe tiếng trống ở đâu đó, cô lại tự nhớ, ghi chép, sau đó tìm hiểu và chỉnh sửa cho phù hợp. Cô thậm chí còn sáng tác nhiều ca khúc trống độc đáo.

Tiếng trống xa

Tình yêu với nghệ thuật biểu diễn trống hội không bao giờ vơi, nhưng cơ duyên để cô gắn bó với nghệ thuật trống hội và trở thành người phụ nữ chỉ đạo các đoàn trống lớn vào thời điểm thành phố tổ chức. Đại lễ 1000 năm Thăng Long – Hà Nội. Khi thưởng thức tiết mục đánh trống chào mừng Đại lễ, cô bé đã ước ao được dàn dựng một chiếc trống như vậy. Nghĩ là làm, cô sắp vận động chị em, bạn bè tham gia.

Thời gian đầu, bà Nguyễn Thị Minh Tâm gặp nhiều khó khăn trong việc tìm người tham gia đánh trống. Không nản lòng và cũng để khuyến khích mọi người yêu thích trống, cô kết hợp tập đánh trống với nhiều hình thức vận động khác. Khi chưa có trống, mọi người phải học cách cầm gậy bằng đũa, gõ đất, gõ bằng ống bơ, gõ ghế, đập bàn tập cho đúng nhịp. Sau đó, cô ráp thành một bài trống hoàn chỉnh. Cả tiếng trống, kết hợp với cách diễn tấu nhịp nhàng càng làm cho những bài trống càng thêm hấp dẫn. Chị em khỏi ngại tham gia, sau một thời gian tập luyện càng say mê hơn.

Chi phí mua trống cũng là một vấn đề. Ngoài kinh phí tự có, chị Minh Tâm huy động sự đóng góp của các thành viên, người quen, dần dần chị mua được bộ trống gồm 9 trống cái, 20 trống con, một cặp đầu lân. Các thành viên trong nhóm chăm chỉ luyện tập, thường xuyên được mời đi diễn nên gây được tiếng vang.

Tiếng lành đồn xa, đoàn trống của bà được mời đi biểu diễn khắp nơi, nhiều nơi mời bà dạy học. Đến nay, bà đã truyền dạy hàng chục bài trống từ đình Nam Đồng, đình Võng Thị, đình Đồng Cổ, đền Quán Đội (Hà Nội)… và nhiều địa phương khác. Không chỉ múa trống, bà còn dạy trống tế, trống rước, trống đi, trống lễ, trống cúng… Mỗi hình thức có một kiểu diễn xướng khác nhau.

Cô tự hào vì đã góp phần dạy hơn chục chiếc trống ở nhiều nơi, riêng huyện Phú Xuyên (Hà Nội), một mình cô dạy 4-5 trống. Cô cũng cho biết, trống hội đình, chùa đều do cô dạy miễn phí. Ngoài ra, cô còn tham gia thành lập trống ở nhiều nơi, hiện cô là Trưởng đoàn nghệ thuật trống Thăng Long UNESCO Việt Nam.

Với những đóng góp không mệt mỏi của mình, năm 2020, bà Nguyễn Thị Minh Tâm đã được Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam tặng Bằng khen danh hiệu Nghệ nhân dân gian. Hiện bà đã được Hội đồng cấp Nhà nước xét công nhận Nghệ nhân tiêu biểu trong lĩnh vực Di sản văn hóa phi vật thể và đang chờ quyết định phong tặng của Chủ tịch nước.

Thanh Thuy

Leave a Reply

Your email address will not be published.